Asusun bada Lamuni na Duniya IMF ya shawarci Najeriya da ta fi mayar da hankali kan yadda za ta kula da bashinta cikin tsari mai dorewa, maimakon bambance tsakanin bashin cikin gida da na ƙasashen waje, yayin da ƙasar ke fuskantar matsin tattalin arziki da rashin tabbas a duniya.
A wani taron manema labarai kan rahoton tattalin arziki na watan Afrilu 2026 na yankin Afirka ta Kudu da Sahara, Abebe Aemro Selassie ya bayyana cewa abin da ya fi muhimmanci ba shi ne inda ake karɓar bashi ba, sai dai ko bashin yana cikin iyakar da ƙasa za ta iya biya ba tare da matsin lamba ba.
Ya ƙara da cewa duk shawarar karɓar bashi na cikin gida ko na waje, ya kamata a yi ta ne bisa la’akari da ƙarfin ƙasar na biyan bashin ba tare da jefa tattalin arzikinta cikin matsala ba.
IMF ta jaddada cewa daidaita yawan bashi da ikon biyan sa ya fi muhimmanci fiye da fifita wani nau’in bashi. A cewarsa, “abin da ya fi muhimmanci shi ne a tabbatar da cewa bashin yana cikin matakin da za a iya sarrafawa.”
A halin yanzu, yawan bashin Najeriya na ƙara ƙaruwa, inda bayanan ofishin kula da basussuka DMO suka nuna cewa bashin ƙasar ya kai naira tiriliyan 159.28 zuwa ƙarshen shekarar 2025.
Wannan ƙaruwa ta samo asali ne musamman daga bashin cikin gida domin cike gibin kasafin kuɗi da ayyukan more rayuwa.
Duk da haka, IMF ta nuna amincewa da tsarin Najeriya na kula da bashi, inda ta yaba da ƙwarewar ofishin kula da bashi na ƙasar, tana mai cewa yana da ilimi da dabarun da za su taimaka wajen sarrafa bashin yadda ya kamata.
Ta kuma ba da shawarar yin gyare-gyare a tsarin biyan bashi, kamar tsawaita lokacin biyan sa, domin rage matsin lamba na gajeren lokaci da kuma inganta daidaiton tattalin arziki.
Wannan shawara ta IMF na zuwa ne a lokacin da ake fama da rikice-rikicen duniya, musamman a Gabas ta Tsakiya, da hauhawar farashi da tsadar lamuni, wanda ke sa ƙasashe masu tasowa kamar Najeriya samun rance cikin sauƙi ya zama da wahala.
A gefe guda kuma, IMF ta yi gargadin cewa sama da mutane miliyan 20 a yankin Afirka ta Kudu da Sahara na iya fuskantar matsanancin ƙarancin abinci sakamakon hauhawar farashin kayayyaki a duniya.
Rahoton ya nuna cewa duk da cewa tattalin arzikin yankin ya fara farfaɗowa a farkon 2026, sabbin matsaloli kamar hauhawar farashi, raguwar kasuwanci, da tsauraran yanayin kasuwar kuɗi na barazana ga wannan cigaba.
Haka kuma, wani rahoto na haɗin gwiwa daga ƙungiyoyi kamar Bankin Raya Afirka da Majalisar Tarayyar Afirka ya nuna cewa rikicin Gabas ta Tsakiya na iya rage ci gaban tattalin arzikin ƙasashen Afirka, tare da kawo matsala ga sufuri da kasuwanci, musamman idan aka rufe mashigin ruwa na Hormuz.
Masana sun shawarci gwamnatocin Afirka da su guji ɗaukar matakan gaggawa marasa kyau, su kuma mai da hankali kan kula da hauhawar farashi, inganta tsarin bashi, da kare talakawa ta hanyar taimakon zamantakewa na wucin gadi, maimakon faɗaɗa tallafin da zai iya ƙara jefa tattalin arziki cikin matsala a nan gaba.
